Wstęp
Janina Stupnicka z domu Wójcik, urodzona 28 lutego 1901 roku, to postać, która na stałe wpisała się w historię Polski jako jedna z nielicznych Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Jej życie i działalność w czasach II wojny światowej odzwierciedlają nie tylko osobisty heroizm, ale także silne poczucie sprawiedliwości oraz gotowość do pomocy innym w obliczu zagrożenia. W artykule tym przyjrzymy się bliżej jej biografii, działalności społecznej oraz wpływowi, jaki wywarła na innych ludzi w trudnych czasach okupacji niemieckiej.
Życie przed wojną
Janina Stupnicka ukończyła Szkołę Nauk Politycznych w Warszawie, co pozwoliło jej zdobyć wiedzę i umiejętności, które później miały się okazać przydatne w pracy zawodowej. Przed wybuchem wojny pracowała jako nauczycielka, co świadczy o jej zaangażowaniu w edukację młodzieży oraz chęci przekazywania wartości moralnych i społecznych kolejnym pokoleniom. Jej mąż, starosta w Końskich, był również osobą aktywną w lokalnej społeczności.
Po rozstaniu z mężem Janina zmieniła swoje życie zawodowe i przeprowadziła się do Warszawy wraz z matką i córką Anną. Zamieszkały na Żoliborzu przy ulicy Mickiewicza 25, gdzie Janina rozpoczęła pracę w administracji wojskowej. To właśnie w stolicy miała się zaangażować w działania, które na zawsze zmienią życie wielu osób.
Okres wojenny i działalność pomocowa
We wrześniu 1939 roku rodzina Stupnickich została ewakuowana z Warszawy. Po dotarciu do granicy rumuńskiej Janina, pod wpływem matki, postanowiła wrócić do okupowanej stolicy. W Warszawie Janina zajmowała się prowadzeniem ksiąg meldunkowych oraz administracją budynków. W tym trudnym czasie jej życie nabrało nowego sensu – postanowiła wykorzystać swoje możliwości do pomocy innym.
W zimie 1941 roku Janina uzyskała przepustkę pozwalającą na poruszanie się po getcie warszawskim. Razem z córką Anną podjęły odważną decyzję o wyprowadzeniu żydowskiej dziewczynki, Liliany Alter, córki działacza Bundu Hilarego Alter. Matka Liliany zginęła podczas wojny, a Janina postanowiła dać jej szansę na przeżycie. Dziewczynka ukrywała się u Stupnickich, przyjmując nowe imię – Krysia Wójcik. Wspólnie z Anną brały udział w tajnym nauczaniu, co świadczy o ich determinacji i chęci wspierania innych mimo ryzyka jakie to za sobą niosło.
Ukrywanie Żydów i pomoc innym
W mieszkaniu Janiny Stupnickiej ukrywało się nie tylko Liliana Alter, ale także inni Żydzi, tacy jak Ryszard Grynberg i Mikołaj Borenstein. Janina wykazała się niezwykłą odwagą i determinacją – pomogła Borensteinowi załatwić kenkartę oraz pracę w sąsiednim budynku. Jej działania były nie tylko aktem miłosierdzia, ale także heroizmem wobec systemu totalitarnego, który brutalnie prześladował Żydów.
Po wybuchu powstania warszawskiego Stupnickie schroniły się w piwnicach swojego domu. Po zakończeniu walk kobiety trafiły do obozu przejściowego w Pruszkowie, skąd zostały skierowane przez Niemców do Krakowa. Na szczęście udało im się uciec podczas wywózki i wczesną wiosną 1945 roku powróciły do Warszawy.
Życie po wojnie
Bezpośrednio po wojnie Janina i jej córka Anna przeprowadziły się do Gdańska. Tam Janina podjęła pracę w administracji wojewódzkiej oraz kontynuowała działalność społeczną. Angażowała się w prace Ligi Kobiet oraz Towarzystwa Przyjaciół Żołnierza i Polskiej Partii Socjalistycznej, co pokazuje jej zaangażowanie w odbudowę kraju po wojnie. Jednakże jej aktywność spotykała się z niezrozumieniem ze strony Urzędu Bezpieczeństwa, który regularnie wzywał ją na przesłuchania.
Później Stupnickie wróciły do Warszawy, gdzie Janina ponownie podjęła pracę jako nauczycielka. Mimo trudności życiowych i tragicznych doświadczeń związanych z wojną starała się zapewnić swojej córce jak najlepsze warunki do życia i nauki.
Pamięć o Janinie Stupnickiej
Janina Stupnicka zmarła 30 listopada 1973 roku i została pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 191-3-18). Jej życie oraz heroiczne czyny zostały docenione wiele lat po wojnie – w 1983 roku zarówno ona, jak i jej córka Anna otrzymały odznaczenie medalami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata od Instytutu Yad Vashem za ratowanie Żydów podczas Holokaustu.
Dzięki swojej bezinteresownej pomocy Janina Stupnicka stała się symbolem odwagi oraz humanitaryzmu w najciemniejszych chwilach historii Polski. Jej historia przypomina nam o odpowiedzialności każdego człowieka wobec drugiego człowieka oraz o sile solidarności.
Zakończenie
Janina Stupnicka nie tylko uratowała życie wielu osób podczas II wojny światowej, ale również pozostawiła trwały ślad w historii Polski jako przykład odwagi i empatii wobec cierpiących. Jej życie jest dowodem na to, że nawet w najtrudniejszych okolicznościach można znaleźć siłę do działania dla dobra innych. Pamięć o niej oraz jej czynach powinna być pielęgnowana przez kolejne pokolenia jako przykład dla nas wszystkich – aby nigdy nie zapominać o wartościach humanitarnych oraz solidarności międzyludzkiej.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).